Beheer en Onderzoek
rewilding
Het uitgangspunt is: geen beheer en onderhoud. Vandaaruit redeneren we terug: wat moet er wel gebeuren, vanuit het oogpunt van veiligheid en ecologie.
De groeve is nu een plek waar je de geologische opbouw van het Spaubeekse landschap - löss uit de ijstijden, een oud Maasterras en een oude zeeafzetting - kunt waarnemen. Er zijn allerlei ecologische restauratiestrategieën voor dit soort post-industriële landschappen. Je kunt kiezen voor het aanbrengen van een toplaag van aarde, of voor het herstellen of creëren van nieuwe ’natuurlijke’ landschapsvormen.
Wij kiezen voor een variant van rewilding. We laten de groeve als zodanig intact, en ondersteunen de natuurlijke successie van plant- en dier gemeenschappen.
Rewilding is een bewezen, effectieve strategie voor natuurontwikkeling: juist door mee te werken met natuurlijke processen, weinig in te grijpen, en natuurontwikkelingen in hun geheel en samenhang te laten ontstaan, ontstaat een levend landschap van grote waarde.
Achtergrond
Onderzoeksprojecten op lange termijn in zowel Duitsland als Tsjechië hebben verschillende benaderingen voor post-industriële groeves gedocumenteerd en komen daarbij tot een ‘best practice’, namelijk om de plek zijn eigen traject van ‘spontane opeenvolging’ te laten volgen.
In het verleden werd het natuurlijk herstel sterk gestuurd, bijvoorbeeld ten behoeve van landbouw, bosbouw, natuurbehoud en toerisme. Daarbij werd vaak de voorkeur gegeven aan ‘technisch herstel’, door het aanbrengen van een nieuwe toplaag van aarde, bovenop de afgegraven bodem. Dat leidt tot de vorming van uniforme plantengemeenschappen met een lage economische waarde en een nog lagere biodiversiteit. In dergelijke gevallen wordt een unieke kans gemist om de natuurwaarde van het landschap te vergroten.
Daarentegen is ‘spontane successie’ (dat wil zeggen: het land de tijd geven om te groeien met minimale beheers-ingrepen) als aanpak voor ‘near natural restoration’ niet alleen de gemakkelijkste en goedkoopste methode voor ecologisch herstel, maar ook ecologisch de meest interessante: op voedselarme locaties zoals voormalige zandgroeves geeft het een kans voor zeldzame en bedreigde soorten om zich te kunnen vestigen. Het nettoresultaat van een dergelijke aanpak is minimale kosten voor natuurbeheer en, belangrijker nog, een hoge biodiversiteit, die wordt versterkt door de hoge mate van geodiversiteit van dit soort groeves.